Menu
     

 

 

 


Międzynarodowy Dzień Handlu
3.04.2008


Gmina FAIR PLAY
www.fairplay.pl


SOLVIT - skuteczne rozwiązywanie problemów Rynku Wewnętrznego


Rynek pracy i usług
w Niderlandach
(plik .pdf)

 

Prowincja Friesland / Fryzja

Stolica: Leeuwarden
Adres Urzędu Prowincji:
Tweebaksmarkt 52
8900 HM Leeuwarden
tel. +31 (0)292 59 25

Powierzchnia 5 740,87 km2 , z czego 640,81 km2 stanowią rzeki, kanały i akweny wodne.
Ogólna liczba mieszkańców: 624 500
Gęstość zaludnienia: 186 / km2
Ilość gmin: 31, w tym 4 wyspy
Najważniejsze miasta: Harlingen, Leeuwarden , Drachten, Sneek.

Księstwo Fryzji już w XII w. eksportowało bydło, nabiał, zboża. W 1814 r. Fryzja została wcielona do Królestwa Holandii, jednak w dalszym ciągu zachowała odrębność gospodarczą. Głównymi produktami eksportowymi były nadal jęczmień, kartofle, masło, ser. Fryzja długo zachowała swój rolniczy charakter, nie biorąc udziału w postępującym od połowy XIX w. procesie uprzemysłowienia Holandii. Jest to jedyna prowincja w Holandii posiadająca, poza niderlandzkim, swój własny, odrębny język (fryzyjski) należący do grupy języków staro-germańskich, przeżywający obecnie swój renesans i stanowiący język oficjalny prowincji, obowiązujący w szkołach, sądach i kontaktach urzędowych, w miejscowym radio i telewizji . Instytut " De Fryske Akademy" pracuje nad słownikiem języka fryzyjskiego. Publikuje się powieści i sztuki teatralne w tym języku. Fryzja, jako jedyna prowincja Holandii, posiada własną flagę i własny hymn, używane przy oficjalnych okazjach.

Krajobrazowo Fryzję można porównać do krainy tysiąca jezior, będących częściowo pozostałością polodowcową, częściowo pozostałością po kopalniach torfu. Torf wydobywa się jeszcze obecnie w okolicach Appelscha, w południowo-wschodniej Fryzji. Tam też znajduje się największe w Holandii torfowisko (616 ha) , stanowiące obecnie ścisły rezerwat przyrody. Ciekawostką dla Fryzji są "terpy" czyli kopce z ziemi, gliny, piasku, odpadów, obornika itp. na których budowano domostwa, w celu ochrony przed powodzią. Niewiele ich zachowało się dziś, gdyż technika ta została zaniechana, odkąd zaczęto budować wały przeciwpowodziowe. Dawniej prowincja głównie rolnicza, obecnie stawia również na rozwój przemysłu i gałęzi towarzyszących, nauki i turystyki. Leżąca poza przemysłowym centrum Holandii (132 km do Amsterdamu, 162 - do Utrechtu) Fryzja, mniej zaludniona niż sąsiedni Randstad (4 najbardziej uprzemysłowione prowincje w Holandii), posiadająca nowoczesną infrastrukturę i dysponująca młodą, wykształconą kadrą o dużej mobilności, stanowi interesującą lokalizację dla zakładów przemysłowych i wspierającego biznes sektora usług. Chętnie przenoszą się tu firmy z Randstad. Typowe dla Fryzji trendy to powstawanie nowych firm, rozrost istniejących, duży napływ ludności. Mimo to Fryzja posiada stosunkowo niską gęstość zaludnienia i mało dużych miast . Chlubi się tym, że jest najbardziej zieloną i czystą (również krajobrazowo) prowincją Holandii. Władze prowincji olbrzymią wagę przykłada się do zachowania czystości środowiska i pielęgnacji typowego krajobrazu; wspierając finansowo i materialnie inicjatywy mające na celu ochronę i zachowanie środowiska (np. budowa elektrowni wiatrowych). Władze prowincji próbują uniknąć problemów wysoko zurbanizowanych rejonów kraju, gdzie naturalne walory zostały bezpowrotnie zniszczone przez zabudowę.

Typowe dla Fryzji są tzw. ‘korytarze gospodarcze’ czyli dobrze rozwinięta i utrzymana sieć dróg wodnych, lądowych i kolei, zapewniających dogodne połączenie między grupami stref przemysłowych oraz ze Skandynawią i Europą Północno-Wschodnią. Fryzja należy do stworzonego w 1991 Nowego Interregionu Hanzeatyckiego. (Nieuwe Hanze Interregio, 60 000km2), promującego transgraniczną współpracę gospodarczą między 4 północnymi prowincjami Holandii i regionami Niedersachnen i Bremen w Niemczech.

PRZEMYSŁ

W przemyśle i wydobyciu soli i gazu zatrudnionych jest około 36 730 osób. Fryzja posiada złoża gazu ziemnego w okolicy Drachten, Ammeland , Harlingen i Franeker. Ostatnio odkryto nowe złoża gazu w okolicy Lauwersmeer, na granicy z Groningen. W pobliżu Harlingen znajdują się jedyne w Holandii żupy solne (2), z których otrzymuje się 900 tysięcy ton soli rocznie. Sól przeznaczona jest głównie na eksport. Przy obecnym wydobyciu zapasy soli oblicza się na 3 lata. Tradycyjne gałęzie przemysłu to przemysł rolno-przetwórczy, dawniej rozproszony, obecnie skoncentrowany w rękach kilku gigantów takich jak Coöperative Zuivel Fabrieken, Friesche Vlag, Friesland Coberco Dairy Food (12 zakładów we Fryzji, 5.600 osób personelu) , Zuivelindustrie "Twee Provinciën, Frico Kaas, Zuivelindustrie "De Zuid-Oosthoek" które zdominowały ten sektor gospodarki prowincji. Najczęściej spotykaną formą organizacyjną w sektorze rolno-przetwórczym jest forma spółdzielcza (kooperatywy), umożliwiająca wspólne zaopatrzenie, wspólny marketing i sprzedaż. Uwidacznia się tu typowe dla Fryzji "myślenie zespołowe".

Przemysł spożywczy i produkcja używek, to np. Douwe Egberts (kawa, herbata), Koninklijke Smilde (pasztety, majonezy itp.), Sara Lee (kawa, herbata, art. spożywcze), Fortuin Dokkum, Continental Candy Industries (wyroby cukiernicze), Imperial Tobacco Ryo Manufacturing BV (tytoniowy). Z innych gałęzi przemysłu reprezentowany jest przemysł metalowy, elektroniczny, elektrotechniczny, graficzny (DSW Leeuwarden), maszynowy, prod. urządzeń gosp. domowego (Philips B.V.), budowa i naprawa statków, barek i jachtów, wyrób mebli (Oostwoud International) i inne (np. LPF European Packaging Holding zatrudniający 800 pracowników, mający m.in. oddział w Polsce) czy produkcja karmy dla zwierząt (Agro-Bioticum B.V.). Do nowych gałęzi przemysłu na terenie Fryzji należą: przemysł chemiczny, reprezentowany przez 70 firm (m.in. AKZO Nobel Coatings, S.C. Johnson Polymer, Dunlop, Koniklijke Utermöhlen) , biotechnologia, produkcja urządzeń służących ochronie środowiska, ‘czyste technologie’ , sanacja gruntów (firmy typu MERA - Milieu, Energy,Recycling, Afvalverwerking (Środowisko, Ęnergia, Utylizacja odpadów). Działalność przemysłowa we Fryzji koncentruje się w głównie w dwóch strefach:

  • Westergo -zone (Harlingen - Franeker -Leeuwarden)
     
  • w Harlingen znajduje się największy port Fryzji i jednocześnie najszybciej rozwijający się port w Północnej Holandii. Służy jako port przeładunkowy (2,04 mln ton rocznie w 1998 r. ), rybacki i jachtowy. Mieszczą się tu też doki naprawcze, centra logistyczne, centra dystrybucji, urząd celny, składy i magazyny, przetwórnie ryb.

    Pozostałe ośrodki oferują tereny pod budownictwo przemysłowe lub biurowe, uzbrojone, z łatwym dostępem do dróg wodnych i lądowych.

  • A7 - zone (Sneek - Skarsterlân - Heerenveen - Drachten) koncentruje przedsiębiorstwa tzw. high-tech, usługowe dla biznesu oraz producentów nowoczesnych technologii z dziedziny ochrony środowiska.

Ponadto nieduże strefy przemysłowe tworzone są koło każdego większego miasta. Tego rodzaju polityka ma nie tylko stymulować rozwój poszczególnych regionów, ale również doprowadzić do skupienia przemysłu w jednej okolicy, gdyż tylko w ten sposób można zapobiec zbytniemu zanieczyszczeniu środowiska i zniszczeniu krajobrazu. Nowe przedsiębiorstwa mogą liczyć na pomoc ze strony "Netwerk Friesland" - centralnego ośrodka inf. dla inwestorów, z którym współpracują przedstawiciele gmin, zarządu prowincji i Izby Handlowej. Stymulująco dla przemysłu działają "Bedrijven Contact Dagen" doroczne spotkanie dla wszystkich zainteresowanych firm i producentów.

Rząd Holandii pompuje pieniądze w rozwój przemysłu we Fryzji. m.in. w infrastrukturę, opiekę zdrowotną, szkolnictwo - do 2006 r. przekaże w tym celu do kasy prowincji około 4,5 miliarda guldenów. Obserwuje się ciągły wzrost zatrudnienia - w ubiegłych 3 latach przybyło 2.900 stałych miejsc pracy , z czego większość w przemyśle, następnie w dostawach / transporcie, turystyce. Największym pracodawcą jest Leeuwarden - 47 000 miejsc pracy. Budownictwo (440 firm)obejmuje budownictwo mieszkaniowe, przemysłowe, drogi, obiekty sportowe, budynki użyteczności publicznej. W tym sektorze gospodarki zatrudnionych jest 14 600 osób.

ROLNICTWO

Tradycyjny sektor gospodarki, który ze związanym z nim przemysłem, nadal odgrywa ważną rolę w życiu prowincji. Wskutek restrykcyjnej polityki rolnej rządu ilość miejsc pracy w rolnictwie maleje. Obecnie w tym sektorze gospodarki zatrudnionych jest 14 300 osób. Pod uprawy przeznacza się 33 509 ha gruntu, pod ogrodnictwo gruntowe i szklarniowe - 2 013 ha, łąki zajmują ponad 900 ha. Dominującą uprawą jest kukurydza 10 583 ha, w następnej kolejności - ziemniaki (sadzeniaki, przemysłowe i konsumpcyjne) razem ponad 8 890 ha; zboża 6 369 ha, buraki cukrowe 4 300 ha. Hodowla: krowy mleczne (rasa fryzyjska, znana w Polsce jako rasa nizinna czarno-biała) - 268 594 sztuki (z Fryzji pochodzi 13% całej produkcji mleka w Holandii), jałówki - 215 985 sztuk, trzoda chlewna - około 70 646 sztuk, owce i jagnięta - 285 130 sztuk, broilery - 5 317 680 sztuki, kury nioski - 996 880 sztuk.

W Leeuwarden istnieje European Agriculcural Trade Centre (Europejskie Rolnicze Centrum Handlowe), które koordynuje działalność gospodarczą w przemyśle rolno-spożywczym, organizuje targi dla sektora rolniczego Agro Visie, zajmuje się szkoleniem itp. Ponadto w Leeuwarden znajduje się największy targ bydła w Holandii. Również w Leeuwarden mieścić się będzie nowoplanowany ośrodek Centrum voor Product - en Procesvernieuwing in de Land - en Tuinbouw, prowadzący badania nad nowymi technologiami i materiałami w rolnictwie i ogrodnictwie. Nowością w krajobrazie fryzyjskim są szklarnie - częściowo nowozakładane, częściowo przenoszone tu z Westland, czyli okolic Hagi. Szklarnie skupiają się w okolicy Franeker,(szklarnia Hartman koło Sexbierum jest największą w Holandii), koło Menaldum (ponad 30 szklarni zajmujących dziesiątki ha); przewidywany wzrost ogrodnictwa szklarniowego - do 250 ha, .z uwagi na dogodne połączenia z aukcjami kwiatów i warzyw w Holandii oraz portem w Harlingen (eksport).

USŁUGI DLA BIZNESU

Nowy, dynamicznie rozwijający się sektor gospodarki., świadczący usługi niezbędne dla dobrego funkcjonowania przemysłu, handlu i rolnictwa. Chodzi tu o: banki i usługi bankowe, sprzedaż i wynajem nieruchomości, usługi świadczone przez firmy ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne, wynajem środków transportu, narzędzi i maszyn, usługi informatyczne i komputerowe, badania naukowo rozwojowe (R&D), biura konsultingowe, firmy sprzątające, firmy ochroniarskie. Największa koncentracja tego rodzaju przedsiębiorstw znajduje się w Leeuwarden. Mają tu swoje biura banki (Frieslandbank, Postbank, Rabobank, ABN AMRO, ING Bank), firmy ubezpieczeniowe (Aegon, ANOZ Verzekeringen), firmy zajmujące się doradztwem i rachunkowością (Deloitte & Touche), Het Kataster, PTT Telecom i wiele innych. Dużą pomocą dla biznesu jest "KennisBank Friesland", który, we współpracy z 5 głównymi szkołami wyższymi Fryzji, stanowi zaplecze naukowo-badawcze dla przemysłu. Badania wykonywane są głównie na zlecenie. Ten sektor gospodarki reprezentowany jest przez 278 firm i zatrudnia ponad 25 000 osób, z czego w bankach pracuje około 10 640 osób , a w pozostałych firmach tego sektora - 14 940.

TRANSPORT

Leeuwarden stanowi ważny węzeł kolejowy, ośrodek logistyczny, dystrybucji , przeładunkowy. Znajduje się tu też lotnisko dla ruchu prywatnego. Kanały - Prinses Margrietkanal czy Harinxmakanal - stanowią nie tylko atrakcję turystyczną ale służą również jako arterie komunikacyjne i są dostępne dla większości statków. Przy ujściu kanału van Harinx położony jest port morski Harlingen, który przeładowuje 2 ml ton rocznie. Przewiduje się, że w 2010 roku kanałami będzie przewozić się 6,5 ml ton towaru. Pod drogi lądowe przeznaczono łącznie około 10 750 ha powierzchni, w tym lotnisko w Leeuwarden zajmuje 176 ha. 125 firm istniejących we Fryzji transportowo - przewozowych zatrudnia łącznie około 10 550 osób.

SZKOLNICTWO

Fryzja od dawna znana była jako kraina nauki. We Franeker w latach 1585 -1811 znajdował się - na owe czasy bardzo nowoczesny - uniwersytet ( studiował tu Kartezjusz), reprezentujący takie kierunki studiów jak: teologia, prawo, medycyna, filozofia, nauki ścisłe, języki. Obecnie stanowi on filię Uniwersytetu w Twente. Obok tradycyjnych kierunków, studentom proponuje się również kierunki nowoczesne, np. "czyste" technologie i zarządzania środowiskiem. Obecnie największym miastem akademickim we Fryzji jest Leeuwarden, gdzie w szkołach różnego typu studiuje tu około 15 tys. studentów.

W Leeuwarden mieści się Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, szkoła wyższa, oferująca ponad 60 kierunków studiów, na których studiuje łącznie ponad 8 000 studentów. Jest to zbiorcza nazwa dla szeregu uczelni, takich jak Akademia Zarządzania i Administracji Państwowej, Morska Szkoła Oficerska w Terschelling, Wyższa Szkoła Hotelarska, szkoła rolnicza Van Hall Instituut . Największą popularnością cieszy się Pedagogika, na której studiuje ponad 2 500 studentów. Obecne są ciekawe, rzadko spotykane kierunki studiów, np. Vrijetijdskunde, kierunek szkolący menedżerów i specjalistów z dziedziny organizacji wolnego czasu, lub Call Centre Opleiding, szkolący pracowników "call centres".

TURYSTYKA / REKREACJA (dane z 1999)

W celach statystycznych do sektora tego zalicza się również gastronomię, przewóz wycieczek, kulturę /rekreację /sport /rozrywkę, biura podróży, sprzedaż pamiątek, broszur informacyjnych itp. W sektorze tym pracuje, łącznie z pracownikami sezonowymi, ponad 12 417 osób, co stanowi 6,3% rynku pracy w prowincji. Najwięcej, bo aż 4 430 osób zatrudnionych jest w gastronomii.

Pod tereny turystyczno-rekreacyjne we Fryzji przeznaczono 4 203 ha (łącznie z akwenami wodnymi) i stale prowadzone są prace nad przygotowaniem nowych atrakcji. Obecnie władze prowincji planują oddanie do użytku tzw. De Vaart in het Veen, sieci połączonych ze sobą kanałów, pozostałych po wydobyciu torfu. Po odpowiednim pogłębieniu będą one dostępne dla statków o głębokości 1,39 m. Projekt ma kosztować 90 mln guldenów. Imprezy, przyciągające turystów: Elfstedentocht - największy w świecie maraton łyżwiarski 200 km po kanałach i jeziorach; de Sneekweek - doroczny największy w Europie tydzień sportów wodnych na wodach wewnętrznych, "skutsjesilen" wyścigi typowych fryzyjskich łodzi.

Dużą atrakcję turystyczną stanowi sama przyroda: 4 wyspy z piaszczystymi plażami, rezerwaty przyrody i dzikiego ptactwa, wydmy, torfowiska, lasy, jeziora i kanały, liczne małe historyczne wioski i miasteczka, obrazujące bogatą przeszłość prowincji. Jednym z ciekawszych jest położone na kopcach ziemnych miasteczko Giethorn. Muzeum w Joue to kompleks 6 budynków, mieszczących ekspozycję poświęconą przemysłowi i rękodziełu fryzyjskiemu: produkcja i konsumpcja kawy, herbaty i tytoniu, słynne zegary fryzyjskie, złotnictwo, piekarnictwo, przemysł graficzny. Baza noclegowa to 11 279 000 Ilość domków rekreacyjno-wypoczynkowych wynosiła w 1999 około 6 350 , 13 190 miejsc na zakwaterowanie grup. Porty jachtowe (min. 20 miejsc) 209 - głównie na jeziorach i na wybrzeżach Ijsselmeer. - oferujących 28 824 stałych i sezonowych miejsc do cumowania jachtów. Istnieje też możliwość wynajęcia jachtu, żaglówki lub motorówki - takich wypożyczalni jest we Fryzji 169.

OCHRONA ZDROWIA

Fryzja posiada 6 dużych szpitali dysponujących łącznie 2 200 łóżkami, 15 domów opieki z 2 353 łóżkami. W tym sektorze pracuje około 25 000 osób.

Do góry

 

|

 
  © 2002-2007 Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej  |  van Lennepweg 51  |  2597 LG Den Haag  |  Królestwo Niderlandów  |  +31 (0)70 306 9944